Profilaktyka zdrowotna

prof. dr hab. med. Wojciech Hanke | 2010-07-23

fot Google


Profilaktyka zajmuje się zapobieganiem występowania chorób poprzez:

  • eliminacje lub ograniczanie ekspozycji na czynniki szkodliwe (profilaktyka pierwotna),
  • wczesne wykrywanie chorób w celu poddania ich właściwemu leczeniu (profilaktyka wtórna) oraz
  • zapobieganiem występowania powikłań chorób (profilaktyka trzeciorzędowa).
W przypadku chorób związanych ze zmianami klimatu, uwzględniając Polską sytuację epidemiczną, należy wziąć pod uwagę trzy główne czynniki wymagające podejmowania intensywnych działań profilaktycznych:
  • coraz częściej występujące upały mogące powodować przegrzanie i udar cieplny, a nadmierna ekspozycja skóry na UV zwiększa ryzyko raka skóry i czerniaka,
  • zanieczyszczenia wody i żywności w wyniku powodzi skutkujące tzw. chorobami brudnych rąk,
  • zanieczyszczenia powietrza sprzyjające u dzieci nawrotom chorób układu oddechowego i zaostrzeniom astmy.
W skrócie - jak zapobiegać:
  • W czasie upałów - przebywajmy w cieniu i pijmy dużo napojów
  • Zawsze, a w szczególności na terenach objętych powodzią - pijmy przegotowaną wodę, myjmy ręce, uważajmy na to co jemy
  • Mieszkańcy terenów wysoce zurbanizowanych oraz położonych w pobliżu ruchliwych szlaków komunikacyjnych - unikajmy, o ile to możliwe, miejsc o wysokiej, przekraczającej dopuszczalne normy ekspozycji na zanieczyszczenia powietrza.
Upały

Źródło

Większość z nas lubi słoneczną pogodę, jednakże ekstremalnie wysokie temperatury utrzymujące się przez całą dobę, mogą stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia, a nawet prowadzić do zgonu. W czasie upałów może nastąpić duże odwodnienie twojego ciała w wyniku przegrzania, prowadząc do wyczerpania cieplnego lub udaru cieplnego. Obie sytuacje wymagają natychmiastowej pomocy medycznej.

Objawy przegrzania (wyczerpania cieplnego) to: bóle i zawroty głowy, mdłości i wymioty, osłabienie mięśniowe, skurcze mięśni, blada skóra i wysoka temperatura ciała.

Jeżeli nie było reakcji na objawy przegrzania, może nastąpić udar cieplny. Co ważne, może do niego dojść również nagle, bez żadnych objawów ostrzegawczych. Objawy obejmują bóle głowy, mdłości, intensywne pragnienie, senność, zagubienie niekiedy agresję. Dotknięta udarem cieplnym osoba ma gorącą czerwoną suchą skórę, wysoką temperaturę ciała, drgawki, a w skrajnych sytuacjach może nastąpić u niej utrata przytomności. Udar cieplny może prowadzić do nieodwracalnego uszkodzenia mózgu i w ostateczności do zgonu.

Kto jest szczególnie narażony?

Upały mogą mieć negatywny wpływ na zdrowie każdego, ale niektóre osoby mają szczególnie wysokie ryzyko wystąpienia negatywnych skutków zdrowotnych. Do grupy tej należą:
  • Osoby starsze
  • Niemowlęta i małe dzieci
  • Osoby chorujące na choroby serca
  • Osoby z gorączką np. w wyniku infekcji
  • Osoby które, które niedawno spożyły alkohol
  • Osoby pracujące lub uprawiające sport na wolnym powietrzu
Trzymaj się z dala od wysokich temperatur
  • Jeżeli zapowiadane są upały, staraj się tak zaplanować dzień aby nie być eksponowanym na wysokie temperatury
  • Jeżeli to możliwe unikaj wychodzenia na zewnątrz w czasie dnia kiedy są najwyższe temperatury (godziny 11-15)
  • Jeżeli musisz wyjść na zewnątrz pozostawaj w cieniu
  • Noś nakrycie głowy, luźne ubranie, najlepiej z bawełny, jeżeli jesteś dłużej na zewnątrz - weź ze sobą wodę.
  • Pamiętaj długotrwała, powtarzająca się ekspozycja odkrytych części skóry na promieniowanie UV – zwłaszcza powtarzające się oparzenia słoneczne - istotnie zwiększają ryzyko raka skóry i czerniaka
Przebywaj w chłodnych pomieszczeniach
  • Przebywaj w budynkach, w najchłodniejszych pomieszczeniach
  • Zaciągnij zasłony, w pokoju gdzie dociera dużo słońca
  • Zamykaj okna jeżeli w pomieszczeniu jest chłodniej niż na zewnątrz. Otwórz okna je gdy temperatura w środku wzrasta oraz w nocy aby zapewnić wentylację
  • Weź chłodny prysznic lub kąpiel oraz spryskaj się wodą kilka razy dziennie, szczególnie twarz i kark.
Pij regularnie
  • Pij dużo płynów nawet jeżeli nie czujesz pragnienia - najlepiej wodę lub soki owocowe
  • Unikaj alkoholu, herbaty i kawy, zwiększają one odwodnienie
  • Jedz tyle co zawsze
  • Spróbuj jeść więcej zimnych potraw, zwłaszcza sałatek i owoców, które zawierają dużo wody
Obserwuj się
  • Zwróć się do lekarza jeżeli zaobserwowałeś u siebie niepokojące objawy w czasie upałów, zwłaszcza jeżeli bierzesz już jakieś leki
  • Jeżeli masz skurcze ramiom i łydek, bóle żołądka, uczucie zmęczenia, problemy z orientacją, osłabienie i problemy ze snem odpocznij kilka godzin, przebywaj w chłodnym pomieszczeniu, pij wodę i soki.
  • Zwróć się o pomoc medyczną jeżeli objawy nie ustępują lub czujesz się wręcz gorzej
Pomagaj innym
  • Jeżeli w czasie upałów ktoś z twoich znajomych należy do grupy wysokiego ryzyka (patrz lista wyżej) ostrzeż go i jeżeli to potrzebne udziel pomocy
  • Osoby starsze mieszkające osobno powinny być odwiedzane codziennie w celu upewnienia się czy wszystko jest w porządku.
Postępowanie z osobą z przegrzaniem lub udarem cieplnym
  • Jeżeli możliwe przenieś osobę w chłodne miejsce
  • Popraw wentylację otwierając okna lub włączając wentylator
  • Wezwij lekarza lub pielęgniarkę
  • Ochłódź dotkniętą przegrzaniem /udarem osobę tak szybko jak to możliwe, poluzowując ubranie, opryskując wodą lub zawijając w wilgotne prześcieradło
  • Jeżeli osoba jest przytomna podaj je wodę lub soki owocowe
  • Nie podawaj aspiryny ani paracetamolu
Linki:
Excessive Heat Events Guidebook (US EPA)

Zanieczyszczenia wody i żywności w czasie powodzi

Źródło:Janowiec nad Wisłą, 8 czerwca rano (© Paweł Saran) (link zewnętrzny)

Zmiany klimatu będą powodowały ulewne deszcze i istotnie zwiększą zagrożenie powodzią. Powódź stwarza ogromne zagrożenie nie tylko dla mienia ale również dla zdrowia mieszkańców oraz niosących pomoc. Fala powodziowa przynosi do naszych domostw bardzo duże ilości zanieczyszczeń, z których najgroźniejsze to odchody ludzkie i zwierzęce pochodzące z dołów kloacznych, szamb, gnojowników, obór, chlewni, kanałów, oczyszczalni ścieków oraz substancje chemiczne wypłukane z hałd, magazynów przemysłowych, pól (pestycydy, nawozy sztuczne). Napływająca woda zanieczyszcza studnie, zwiększa ryzyko zachorowania na choroby wodozależne, powoduje psucie niezabezpieczonej żywności, a zalane tereny stwarzają dogodne warunki dla rozwoju komarów. Powódź bezpośrednio zwiększa zagrożenie utonięciem i urazami oraz utrudnia dostęp do świadczeń medycznych

Powódź to zawsze zagrożenie chorobami zakaźnymi typu: WZW A, czerwonka, salmonelloza i inne choroby biegunkowe. Zagrożenie wzrasta wraz z opadaniem wody, odsłanianiem szlamu, padłych zwierząt i wszelkich nieczystości.

O skali problemu niech świadczą dane Głównego Inspektoratu Sanitarnego (z dnia 10.06.2010)

Na terenach zalanych przez wodę, od początku powodzi zarejestrowano 67 przypadków zatruć pokarmowych - informuje Główny Inspektorat Sanitarny. Zatrucia spowodowane są zanieczyszczoną wodą lub żywnością o niewłaściwej jakości, 47 przypadków dotyczy ludności zamieszkującej tereny powodziowe, natomiast 20 przypadków to zatrucia wśród służb ratowniczych. Od początku trwania powodzi uszkodzeniu uległo 66 wodociągów, z czego 39 przywrócono do eksploatacji. Zalanych zostało 57 oczyszczalni ścieków. Wykonano 19 591 szczepień przeciw tężcowi. Zalaniu uległo 28 cmentarzy i 17796 studni przydomowych, w tym około 8000 studni będących jedynym źródłem wody do picia dla ludzi. Wydano około 20 ton środków dezynfekcyjnych.(link)

Choroby brudnych rąk

Wirusowe zapalenie wątroby typu A
  • Zakażenie szerzy się drogą pokarmową poprzez produkty spożywcze i wodę zakażoną wirusem HAV przez osoby wydalające wirusa z kałem
  • Przebieg wirusowego zapalenia wątroby może być żółtaczkowy lub bezżółtaczkowy (częściej stwierdza się u dzieci). Ostre WZW typu A może też przebiegać bezobjawowo
  • Okres wylęgania ostrego WZW typu A, czyli okres od zakażenia do wystąpienia pierwszych objawów klinicznych wynosi 15 - 49 dni
  • Objawy: podwyższona temperatura, bóle mięśniowe, ogólne złe samopoczucie, uczucie rozbicia (objawy przypominające grypę), nudności, wymioty, brak apetytu, bóle brzucha, biegunka (objawy zatrucia żołądkowo-jelitowego) lub bóle stawowe, dotyczące zwykle drobnych stawów (objawy rzekomo-reumatyczne)
  • Po kilku, kilkunastu dniach pojawia się żółtaczka na białkówce oka, a następnie na skórze, ciemny mocz i odbarwiony stolec, świąd skóry oraz bóle brzucha
  • Okres rozwiniętej choroby trwa od kilku do kilkunastu tygodni
  • W około 2/3 przypadków WZW typu A może mieć przebieg bez żółtaczki, a ostre WZW A może przebiegać nawet zupełnie bezobjawowo
Szczepienia

• Dostępne są szczepionki monowalentne (tylko WZW A) i skojarzone (przeciwko WZW A i B)

Czerwonka bakteryjna (Shigella)
  • Zatrucie następuje w wyniku spożycia pokarmów zanieczyszczonych kałem, np. warzyw, owoców, mleka. Czasem źródłem zakażenia jest woda zanieczyszczona wydalinami ludzkimi lub przez muchy
  • Choroba rozwija się przez około 2-5 dni, a następnie pojawiają się kurczowe bóle brzucha, osłabienie, biegunka (częste bolesne stolce z krwią i śluzem), nudności, rzadziej wymioty oraz gorączka
  • Przeważnie choroba ma dość łagodny przebieg, jednak utrzymująca się biegunka i wymioty może doprowadzić do odwodnienia
  • Czerwonkę rozpoznaje się na podstawie posiewów kału
  • Leczenie ma na celu uzupełnienie niedoborów wodno-elektrolitowych oraz zwalczanie zakażenia.
Dur brzuszny
  • Źródłem zakażenia może być brudna woda, nieumyte owoce, a także nieczystości zawierające w sobie pałeczki duru brzusznego
  • Bakterie duru brzusznego giną w temperaturze 60°C już po kilkunastu minutach. Objawy: gorączka, krańcowe wyczerpanie, bóle brzucha, objawy zatrucia endotoksyną (splątanie) i różową wysypką, tak zwaną różyczką durową czyli rumieniową wysypką plamisto-grudkową zlokalizowaną na skórze klatki piersiowej lub nadbrzusza.
  • Towarzyszy tym objawom także powiększenie wątroby, śledziony i węzłów chłonnych szyi, oraz zapalenie spojówek. Pomimo gorączki występuje wolna czynność serca.
  • Podejrzenie formułowane jest na podstawie dodatniego posiewu moczu, kału lub plwociny. Ostateczne rozpoznanie ma miejsce na podstawie posiewu krwi.
  • Wymaga leczenia antybiotykiem
  • Profilaktyka:
  • Dokładne mycie owoców i warzyw przed spożyciem, a także picie tylko czystej wody z pewnego źródła i unikanie kontaktu z nieczystościami zakażonymi bakteriami
  • Możliwe jest też przyjęcie szczepionki uodparniającej, odporność zyskuje się po jednej dawce na okres około 3 lat.
Gronkowcowe zatrucie pokarmowe
  • Gronkowce łatwo giną przy ogrzewaniu, natomiast wytwarzana przez nie w zakażonym produkcie spożywczym enerotoksyna jest bardzo odporna na temperaturę i nie można jej zniszczyć przez gotowanie, trwające nawet 30-minut, ani nawet przez pieczenie. Enterotoksyna nie zmienia smaku ani zapachu produktów spożywczych. Nie powoduje także wydęcia denek puszek, konserw, nakrętek lub wieczek pojemników, ponieważ gronkowce nie wytwarzają gazu
  • Objawy: kurczowe bóle brzucha, nudności oraz gwałtowne wymioty, które zaczynają się w krótkim czasie (2-3 godziny) od posiłku. Gorączka do 38°C, może jej nie być
  • Biegunka zaczyna się później i trwa krótko
  • Zatrucie gronkowcowe trwa zwykle krótko, do 12 godzin, i zazwyczaj kończy się całkowitym powrotem do zdrowia.
  • Jeśli objawy zatrucia pokarmowego nie ustępują lub nasilają się w ciągu 24 godzin, to trzeba bezwzględnie zgłosić się do lekarza celem dalszego leczenia.
  • Zapobieganie zatruciu gronkowcem:
  • Wędliny o krótkiej trwałości kupujmy świeże i starajmy się spożyć jak najszybciej
  • Mięso, wędliny, warzywa i owoce, które łatwo się psują, przechowujmy w lodówce osobno
  • Nie spożywajmy potraw nie dopieczonych czy nie dogotowanych. Ogrzewajmy je bardzo dokładnie
  • Nie wolno ponownie zamrażać produktów; mięso i drób rozmrażamy tuż przed przygotowaniem potrawy
  • Przechowywanie łatwo psujących się produktów w temperaturze 30–45°C sprzyja mnożeniu się drobnoustrojów.(źródło)


Źródło

Leczenie objawowe w zatruciach pokarmowych:

  • Głodówka, woda, napar z mięty, słaba niesłodzona herbata lub najlepiej Gastrolit uzupełniający utracone wraz z wymiotami i biegunką wodę i elektrolity
  • Wymiotów nie powstrzymujemy, bo sprzyjają one usuwaniu z organizmu toksyn bakteryjnych
  • W początkowym okresie zatrucia warto podawać węgiel aktywowany, który pochłania toksyny bakteryjne. Lek skuteczny jest w dużych ilościach (10 a nawet 20 tabletek dziennie w 4 dawkach)
  • Pomocniczymi lekami są: Tanninum albuminatum w ilości 3 x 2 tabletki lub Smecta 3 x 1 torebkarozpuszczona w wodzie, które jednocześnie działają lekko zapierająco
  • Silnie przeciwbiegunkowo działa Loperamid dawkowany 3 x 1 tabletka
  • Wszystkie wymienione leki dostępne są w aptekach bez recepty
  • Po ustąpieniu objawów można podać sucharki i kleik; następnie białe mięso i chude wędliny, białe pieczywo
  • Do czasu całkowitego ustąpienia objawów nie podaje się pokarmów zawierających błonnik (owoce, warzywa ) oraz mleka i nabiału
  • Po wyleczeniu należy poddać się badaniom na nosicielstwo salmonelli i gronkowca (możliwość zakażenia innych osób)

Uwaga!

  • W przypadku niemowląt i małych dzieci zatrucie pokarmowe jest szczególnie niebezpieczne; może w ciągu kilku-kilkunastu godzin spowodować odwodnienie
  • Objawy: apatyczne zachowanie dziecka, przyśpieszony oddech, zapadnięte oczy i ciemiączko, suchy język i błony śluzowe jamy ustnej, gęsta ślina i nieelastyczna, marszcząca się w fałdy skóra na brzuszku. Jest to stan zagrożenia życia.
  • Konieczne jest szybkie leczenie szpitalne

Opracowanie własne na podstawie link


W obliczu powodzi...

Szczegółowe  zalecenia dot. postępowania w sytuacji zagrożenia powodzią, jej przebiegu oraz po jej ustąpieniu zawarte jest w zaleceniach Komendy Głównej Straży Pożarnej
W czasie zagrożenia powodziowego
  • zgromadź w domu niezbędne zapasy niepsującej się żywności oraz czystej wody;
  • usuń z najbliższego otoczenia wszystkie toksyczne substancje, takie jak pestycydy i środki owadobójcze;
  • kiedy pojawi się nagłe zagrożenie powodziowe, wyłącz główne zasilanie elektryczne, odłącz sieć gazową i wodociągową, a także zamknij zasuwy (zawory) sieci kanalizacyjnej, zatkaj kratki ściekowe oraz uszczelnij szambo;
  • jeśli posiadasz telefon komórkowy miej go pod ręką;
  • W czasie powodzi
  • miej pod ręką apteczkę pierwszej pomocy i niezbędne leki używane przez domowników, niezbędny zapas jedzenia i wody pitnej, ciepłe ubrania, śpiwory i koce (zgromadź je w górnych partiach domu, mieszkania);
  • nie używaj w gospodarstwie domowym wody ze studni ani wody gruntowej;
  • należy rygorystycznie przestrzegać zasad higieny: pić tylko wodę butelkowaną, nie spożywać pożywienia, które miało kontakt z falą powodziową, myć ręce czystą wodą.
  • należy chronić też dzieci, żeby unikały kontaktu ze stojącą tam wodą, zanieczyszczonymi rzeczami.
  • w sytuacji wystąpienia objawów zatrucia (biegunka, wymioty, mdłości), zgłoś problem do służb udzielających pomocy i poproś o kontakt  się z lekarzem lub pielęgniarką
  • Po powodzi ;
  • zalane pomieszczenia zdezynfekuj, wywietrz, wysusz i odmaluj (szczególnie jeśli przechowujesz w nich żywność, przygotowujesz posiłki lub jeżeli przebywają w nich dzieci).
  • wyrzuć całą żywność, która miała kontakt z wodą powodziową, a do celów spożywczych używaj tylko wody butelkowanej lub dowożonej beczkowozami przeznaczonymi do wody pitnej
Opracowanie własne podstawie materiałów Komendy Głównej Straży Pożarne
Pełen tekst na link zewnętrzny

Sanepid: jak przeżyć powódź i uniknąć chorób zakaźnych – tekst ulotki przygotowany przez Główną Inspekcję Sanitarną (link zewnętrzny)
Woda roznosi i osadza na terenie powodziowym zarazki zakaźnych schorzeń przewodu pokarmowego: duru brzusznego, czerwonki, salmonelloz i innych chorób biegunkowych. W glebie oraz w chłodnych i wilgotnych pomieszczeniach mogą one pozostawać zdolne do zakażenia przez kilka tygodni. Zarazki należy zniszczyć wszędzie tam, gdzie jest to możliwe.
  • Aby to zrobić należy odkazić wapnem chlorowanym zalane powodzią studnie i ujęcia wodne, oczyścić z osadów i odkazić przy użyciu chemicznych środków czyszczących powierzchnię ścian, podłóg i sprzętów gospodarczych. Trzeba też wywietrzyć, wysuszyć i odmalować pomieszczenia mieszkalne i gospodarcze.
  • Wodę do picia i płukania owoców i warzyw spożywanych na surowo, a także do mycia zębów, należy zawsze gotować. Surowe produkty pochodzenia zwierzęcego oraz warzywa należy traktować jako zakażone i nie dopuszczać do ich zetknięcia z produktami gotowymi do spożycia, zwłaszcza gotowanymi i przeznaczonymi do spożycia na zimno lub przechowywania.
  • Nie  należy spożywać - a zwłaszcza nie podawać dzieciom - produktów, które zostały zalane lub zawilgocone, a nie są hermetycznie pakowane. Dotyczy to także produktów, które nie wykazują oznak zepsucia.
  • Nie należy jeść artykułów żywnościowych niewiadomego pochodzenia. Nie należy spożywać mięsa, które nie było badane oraz jego przetworów. Nawet gotowanie i smażenie takiego produktu nie chroni przed zatruciem, zwłaszcza niebezpiecznymi dla człowieka włośniami.
  • Wszystko, co jest pokryte szlamem, musi być zniszczone, przede wszystkim zanieczyszczona żywność. Taką żywnością nie wolno także karmić zwierząt domowych i hodowlanych, bo tak jak i ludzie mogą się one zatruć. Gotowanie nic nie pomoże.
  • Należy zniszczyć wszystkie produkty, do opakowań których dostała się woda, także słoiki, butelki z zakręcanymi przykrywkami, weki. Trzeba zniszczyć zalane wodą warzywa i owoce. Pod żadnym pozorem nie można jeść owoców i warzyw z zalanych ogródków przydomowych czy działkowych.
  • Można zachować szklane i porcelanowe nakrycia, metalowy i szklany sprzęt kuchenny - po uprzednim oczyszczeniu. Trzeba je umyć w silnym roztworze środka dezynfekcyjnego i usunięciu wszelkiego brudu i błota. Szkło i porcelanę trzeba dezynfekować w ciepłym roztworze przez dwie godziny (łyżka bielinki na cz
  • tery litry wody albo l-proc. roztwór chloraminy), natomiast metalowe garnki, patelnie i sztućce przez 10 minut.

Linki

  • Dziennik Ustaw z 2008 r. Nr 234 poz. 1570 USTAWA z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z dnia 30 grudnia 2008 r.) link
  • Szczepienia przed podróżami - jak? gdzie? kiedy? link
  • GIS: 67 zatruć pokarmowych na terenach powodziowych link
  • Główny Inspektorat Sanitarny znów ostrzega link
  • Szukasz pomocy? Dosięgła Cię powódź? link
  • Choroby brudnych rąk cd link
  • Climate change and infectious diseases – WHO link
Nawracające infekcje układu oddechowego i zaostrzenia astmy u dzieci

W przypadku obu tych chorób możemy mówić o
  • prewencji pierwotnej (zapobieganie ich rozwojowi) i
  • prewencji wtórnej (zapobieganie nawrotom infekcji układu oddechowego i zaostrzeniom astmy).
Infekcje układu oddechowego
  • są najczęstszą przyczyną wizyt u lekarza oraz hospitalizacji dzieci
  • mogą one dotyczyć uszu, gardła, jamy nosowej, migdałków podniebiennych, zatok, ale najgroźniejsze to zapalenia oskrzeli i płuc.
  • infekcje dróg oddechowych mają charakter nawracający i występują nawet kilkanaście razy w roku. Z danych szacunkowych wynika, że problem ten dotyka aż 15% dzieci w wieku przedszkolnym (link)
Mechanizm powstawania nawracających zapaleń oskrzeli

Zanieczyszczenia powietrza (ale również dym tytoniowy) dostają się do najdrobniejszych oskrzelików. Reakcją organizmu jest napływ do oskrzelików komórek stanu zapalnego, które wydzielają mediatory powodujące uszkodzenie nabłonka migawkowego dróg oddechowych i zwiększają liczbę gruczołów śluzowych. Zalegający śluz stanowi bardzo dobrą pożywkę dla rozwoju najpierw wirusów, a następnie bakterii. Dzieci chorują szczególnie często ponieważ ich układ odpornościowy nie jest w pełni rozwinięty. Częste infekcje prowadzą do wyczerpania organizmu i zwiększonej podatności na kolejne zakażenia. Sprzyja temu stosowanie antybiotyków, które zabijają nie tylko bakterie chorobotwórcze, ale również te pożyteczne dla dziecka i jego układu odpornościowego. Pełne rozwinięcie układu odpornościowego ma to dopiero miejsce ok. 12 roku życia. Aby przerwać to błędne koło dobrze jest zaplanować dłuższy pobyt w miejscu o względnie czystym powietrzu.

Objawy zapalenia oskrzeli i jego leczenie
  • Zwykle zapalenie oskrzeli poprzedzone jest trwającym kilka dni zapaleniem gardła, krtani lub tchawicy, ale zdarza się, że zapalenie oskrzeli rozwija się w ciągu kilku godzin.
  • Objawy zapalenia oskrzeli to kaszel początkowo suchy, męczący o napadowym charakterze
  • Jeżeli temperatura przekroczy 38°C konieczna jest wizyta u lekarza i prawdopodobnie antybiotyk
  • Przy dołączeniu infekcji bakteryjnej wydzielina (początkowo przezroczysta) staje się obfita i zielonkawa.
  • Trzeba koniecznie pić dużo płynów. Dziecko powinno leżeć w łóżku. Należy systematycznie oklepywać jego plecy co sprzyja odrywaniu się i odkrztuszaniu wydzieliny.
Astma oskrzelowa
  • Jest przewlekłą chorobą zapalną dróg oddechowych, która prowadzi do obturacji oskrzeli tj. do zwężenia światła oskrzeli i utrudnionego przepływu powietrza.
  • Obturacja ma miejsce w wyniku kurczu mięśni gładkich i obrzęku błony śluzowej oskrzeli oraz gromadzeniu nadmiernej ilości wydzieliny w drogach oddechowych.
  • Te wszystkie czynniki prowadzą do pogorszenia drożności dróg oddechowych, co chory na astmę odczuwa zazwyczaj jako duszność.
  • Mimo, że w wielu badaniach wykazano częstsze występowanie astmy na terenach o wysokim poziomie ekspozycji na zanieczyszczenia, nie jest znany mechanizm wpływu tego typu czynników na ryzyko rozwoju astmy.
  • Zaostrzenia już istniejącej astmy powstają prawdopodobne na skutek powstawania stanów zapalnych oskrzeli. Zakażenia wirusowe indukują bowiem odpowiedź immunologiczną i prowadzą do nadreaktywności oskrzeli.
Objawy astmy u dzieci
  • Rozpoznanie astmy w wieku wczesno dziecięcym jest bardzo trudne. W tej sytuacji często rozpoznaje się tzw, zespół astmopodobny (asthma-like syndrom, wheezy bronchitis). Pewne rozpoznanie astmy u dzieci może mieć miejsce dopiero ok. 5-6 roku życia.
  • Występowanie świstów (tzw. wheezing), skróconego oddechu, utrzymującego się kaszlu, czy objawów powysiłkowych (napadowy skurcz oskrzeli), podwyższonego całkowitego poziomu IgE ani podwyższonego poziomu ECP (białko kationowe eozynofilów), czy obecność swoistych IgE nie przesądza o rozpoznaniu.
  • Generalnie można przyjąć, że im młodsze dziecko, tym częściej przyczyną kaszlu czy świstu wydechowego jest inna przyczyna niż astma oskrzelowa.
Podsumowanie:
Profilaktyka pierwotna zarówno nawracających infekcji układu oddechowego jak i zaostrzenia astmy u dzieci powinna polegać na:
  • Ograniczaniu kontaktu dziecka z zanieczyszczeniami powietrza
  • Nie podejmowania leczenia antybiotykami w sytuacjach gdy nie ma takich wskazań
  • Rezygnacji z palenia tytoniu przez rodziców
  • Zapewnienia dziecku przyjemniej raz roku kilkutygodniowego pobytu w ośrodkach o niskim poziomie zanieczyszczeń powietrza
Profilaktyka wtórna to podejmowanie właściwego i skutecznego leczenia w celu niedopuszczenia do powikłań i występowania nawrotów chorob

  • Rekomendacje postępowania w pozaszpitalnych zakażeniach układu oddechowego z 2010 roku link
  • WCZESNODZIECIĘCA ASTMA OSKRZELOWA Autor: Teresa Małaczyńska link
  • Nawracające infekcje link